การติดเชื้อสแตฟ: 8 อาการอันตรายที่ควรรู้และวิธีรักษา

การติดเชื้อสแตฟเป็นภาวะที่เกิดจากแบคทีเรียชื่อสแตฟิโลค็อกคัส ออเรียส (Staphylococcus aureus) ซึ่งเป็นเชื้อที่พบได้ทั่วไปตามผิวหนังและในโพรงจมูกของคนจำนวนมาก โดยปกติแล้วเชื้อนี้มักไม่ก่อให้เกิดอันตรายร้ายแรง แต่หากเข้าสู่ร่างกายผ่านบาดแผลหรือรอยถลอก อาจนำไปสู่ปัญหาสุขภาพได้ตั้งแต่การติดเชื้อที่ผิวหนังที่ไม่รุนแรง ไปจนถึงการติดเชื้อที่รุนแรงและเป็นอันตรายถึงชีวิต

ภาพรวมของการติดเชื้อสแตฟ

เชื้อสแตฟิโลค็อกคัส ออเรียส คืออะไร?

เชื้อสแตฟิโลค็อกคัส ออเรียส (Staphylococcus aureus) เป็นชื่อทางวิทยาศาสตร์ของแบคทีเรียสแตฟ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง สายพันธุ์ MRSA (Methicillin-resistant Staphylococcus aureus) ซึ่งเป็นเชื้อสแตฟที่ดื้อยาปฏิชีวนะหลายชนิดที่ใช้รักษาการติดเชื้อสแตฟทั่วไป

กรณีส่วนใหญ่ของการติดเชื้อ MRSA มักเกิดขึ้นกับผู้ที่อยู่ในโรงพยาบาลหรือสถานพยาบาลอื่น ๆ เช่น บ้านพักคนชราและศูนย์ฟอกไต เมื่อเกิดขึ้นในสถานพยาบาลเหล่านี้ จะเรียกว่า MRSA ที่เกี่ยวข้องกับการดูแลสุขภาพ (HA-MRSA) โดยปกติแล้ว การติดเชื้อ HA-MRSA มักเชื่อมโยงกับหัตถการทางการแพทย์หรืออุปกรณ์ที่สอดใส่เข้าร่างกาย เช่น การผ่าตัด สายสวนหลอดเลือดดำ หรือข้อเทียม

อีกประเภทหนึ่งของการติดเชื้อ MRSA คือที่เกิดขึ้นในชุมชนทั่วไป ซึ่งพบได้ในคนสุขภาพดี ภาวะนี้เรียกว่า MRSA ที่เกี่ยวข้องกับชุมชน (CA-MRSA) มักเริ่มต้นด้วยการเป็นฝีผิวหนังที่เจ็บปวด และแพร่กระจายผ่านการสัมผัสทางผิวหนังถึงผิวหนัง กลุ่มประชากรที่มีความเสี่ยง ได้แก่ นักมวยปล้ำระดับมัธยมศึกษา พนักงานดูแลเด็ก และผู้ที่อาศัยอยู่ในสภาพแวดล้อมที่แออัด

การติดเชื้อ MRSA สามารถต้านทานผลของยาปฏิชีวนะทั่วไปหลายชนิด ทำให้รักษายากขึ้น สิ่งนี้อาจนำไปสู่การแพร่กระจายของเชื้อ และบางครั้งอาจเป็นอันตรายถึงชีวิตได้

สาเหตุของเชื้อสแตฟิโลค็อกคัส ออเรียส

เชื้อสแตฟิโลค็อกคัส ออเรียส (Staphylococcus aureus) หรือที่เรียกสั้นๆ ว่า “เชื้อสแตฟ” มีหลายสายพันธุ์ แบคทีเรียชนิดนี้มักพบได้ตามผิวหนังหรือในโพรงจมูกของประชากรประมาณหนึ่งในสามโดยไม่มีอาการ

โดยทั่วไปแล้ว เชื้อสแตฟจะไม่เป็นอันตราย เว้นแต่จะเข้าสู่ร่างกายผ่านบาดแผลหรือรอยถลอกอื่น ๆ ซึ่งส่วนใหญ่แล้วก็มักจะก่อให้เกิดปัญหาผิวหนังที่ไม่รุนแรงในผู้ที่มีสุขภาพดี

แต่ในกรณีพิเศษ เช่น ผู้ที่มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง หรือผู้ที่นอนโรงพยาบาลเป็นเวลานาน เชื้อสแตฟที่อยู่ภายนอกร่างกายอาจเข้าสู่ภายใน ทำให้เกิดการติดเชื้อในอวัยวะบางส่วน และนำไปสู่ผลลัพธ์ที่ซับซ้อนและรักษายาก เนื่องจากเชื้อนี้สามารถดื้อต่อยาปฏิชีวนะหลายชนิดได้

หลายคนเป็นพาหะของเชื้อสแตฟโดยไม่เคยเกิดภาวะติดเชื้อ แต่หากคุณเกิดภาวะนี้ขึ้น มีความเป็นไปได้สูงว่าเชื้อนั้นอาศัยอยู่ในร่างกายของคุณมานานแล้ว

เชื้อแบคทีเรียเหล่านี้ยังสามารถแพร่กระจายจากคนหนึ่งไปสู่อีกคนหนึ่งได้ เนื่องจากเชื้อสแตฟเป็นแบคทีเรียที่แข็งแรงมาก จึงสามารถมีชีวิตอยู่บนสิ่งของต่าง ๆ เช่น หมอนหรือผ้าขนหนูได้นานพอที่จะแพร่ไปสู่บุคคลถัดไปที่สัมผัส และยังสามารถอยู่รอดได้ในสภาพแวดล้อมที่มีอุณหภูมิสูงและไม่ถูกทำลายด้วยเกลือ

อาการของการติดเชื้อสแตฟ

การติดเชื้อสแตฟิโลค็อกคัส ออเรียส ก่อให้เกิดโรคอะไรได้บ้าง?

การติดเชื้อสแตฟอาจมีอาการตั้งปัญหาผิวหนังเล็กน้อย ไปจนถึงภาวะเยื่อบุหัวใจอักเสบ ซึ่งเป็นการติดเชื้อที่เยื่อหุ้มหัวใจชั้นในที่เป็นอันตรายถึงชีวิต อาการและอาการแสดงของภาวะนี้มีความแตกต่างกันอย่างมาก ขึ้นอยู่กับตำแหน่งและความรุนแรงของการติดเชื้อ ซึ่งรวมถึง:

การติดเชื้อที่ผิวหนังที่เกิดจากเชื้อสแตฟิโลค็อกคัส ออเรียส อาจแสดงอาการได้หลายรูปแบบ อาทิ:

• ฝี (Boils): เป็นรูปแบบที่พบบ่อยที่สุดของการติดเชื้อสแตฟ คือการเกิดถุงหนองในรูขุมขนหรือต่อมไขมัน บริเวณผิวหนังที่ติดเชื้อ มักจะแดงและบวม หากฝีแตกออก ก็จะมีหนองไหลออกมา โดยฝีมักจะเกิดขึ้นใต้แขน รอบขาหนีบ หรือก้น

• พุพอง (Impetigo): เป็นภาวะผื่นติดเชื้อที่ติดต่อได้ง่ายและเจ็บปวดซึ่งเกิดจากเชื้อสแตฟ ผื่นพุพองส่วนใหญ่จะรวมตัวกันเป็นบริเวณกว้าง มีหนองไหล และเกิดเป็นสะเก็ดสีคล้ายน้ำผึ้ง

• เซลลูไลติส (Cellulitis): เป็นการติดเชื้อในชั้นผิวหนังที่ลึกกว่า ทำให้เกิดรอยแดงและอาการบวมที่ผิวหนังด้านนอก เซลลูไลติสมักเกิดขึ้นที่ขาและเท้าบ่อยที่สุด

• ภาวะผิวหนังไหม้ (Staphylococcal Scalded Skin Syndrome – SSSS): สารพิษที่ผลิตออกมาเมื่อติดเชื้อสแตฟอาจนำไปสู่ภาวะผิวหนังไหม้จากเชื้อสแตฟ ซึ่งส่งผลกระทบต่อทารกและเด็กมากที่สุด โดยมีลักษณะอาการคือ มีไข้ ผื่น และบางครั้งมีตุ่มน้ำพอง เมื่อตุ่มน้ำพองแตกออก จะเหลือพื้นผิวสีแดงหยาบ ๆ คล้ายแผลไหม้

อาหารเป็นพิษ: เชื้อสแตฟิโลค็อกคัสเป็นหนึ่งในสาเหตุที่พบบ่อยที่สุดของอาหารเป็นพิษ อาการจะเกิดขึ้นอย่างรวดเร็ว โดยปกติภายในไม่กี่ชั่วโมงหลังรับประทานอาหารที่ปนเปื้อน อย่างไรก็ตาม อาการมักหายไปอย่างรวดเร็ว โดยคงอยู่เพียงครึ่งวันเท่านั้น การติดเชื้อสแตฟที่เกี่ยวข้องกับอาหารมักไม่ทำให้เกิดไข้ อาการและอาการแสดงของภาวะนี้ ได้แก่ คลื่นไส้และอาเจียนอย่างรุนแรง ท้องเสียจนนำไปสู่ภาวะขาดน้ำ และความดันโลหิตต่ำ ซึ่งอาจส่งผลให้เกิดภาวะติดเชื้อในกระแสเลือดได้

ภาวะติดเชื้อในกระแสเลือด (Sepsis): เกิดขึ้นเมื่อเชื้อสแตฟเข้าสู่กระแสเลือด มีไข้และความดันโลหิตต่ำเป็นสัญญาณของภาวะนี้ แบคทีเรียอาจแพร่กระจายไปยังอวัยวะภายในที่ลึกขึ้น เช่น สมอง หัวใจ และปอด ซึ่งอาจนำไปสู่ภาวะช็อกเหตุพิษ (Toxic Shock Syndrome) และอาจเป็นอันตรายถึงชีวิตได้ อาการมักเกิดขึ้นอย่างกะทันหัน พร้อมกับ:

• ไข้สูง

• คลื่นไส้และอาเจียน

• ผื่นขึ้นที่ฝ่ามือและฝ่าเท้า คล้ายกับผิวไหม้แดด

• ภาวะสับสน

• ปวดกล้ามเนื้อ

• ท้องเสีย

• ปวดท้อง

• ข้ออักเสบติดเชื้อ

ข้ออักเสบติดเชื้อ (Septic Arthritis): มักเกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรียสแตฟ โดยปกติแล้ว เชื้อจะส่งผลกระทบต่อข้อเข่า แต่ข้ออื่น ๆ ก็อาจได้รับผลกระทบได้เช่นกัน เช่น ข้อเท้า สะโพก ข้อมือ ข้อศอก หัวไหล่ หรือกระดูกสันหลัง อาการและอาการแสดงอาจรวมถึง:

• ข้อบวม

• อาการปวดข้อที่ได้รับผลกระทบ

• มีไข้

ปัจจัยเสี่ยงของการติดเชื้อสแตฟิโลค็อกคัส ออเรียส

ปัจจัยใดบ้างที่เพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดเชื้อสแตฟิโลค็อกคัส ออเรียส:

ปัจจัยหลายอย่าง ตั้งแต่สภาพของระบบภูมิคุ้มกันไปจนถึงประเภทของกีฬาที่เล่น สามารถเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดเชื้อสแตฟได้

ภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่อง หรือยาที่ใช้รักษาโรคบางชนิด อาจทำให้คุณเสี่ยงต่อภาวะนี้มากขึ้น ผู้ที่มีแนวโน้มที่จะเป็นโรคนี้ ได้แก่ ผู้ที่:

• เป็นโรคเบาหวานที่ต้องใช้อินซูลิน

• ติดเชื้อ HIV/AIDS

• มีภาวะไตวายที่ต้องฟอกไต

• มีระบบภูมิคุ้มกันอ่อนแอ

• เป็นโรคมะเร็งและกำลังรับการรักษาด้วยเคมีบำบัดหรือรังสีบำบัด

• มีผิวหนังที่เสียหาย เช่น ผื่นแพ้ ผิวหนังอักเสบ (eczema) แมลงกัด หรือบาดแผลเล็กน้อยแต่เปิดออก

• มีโรคระบบทางเดินหายใจ เช่น โรคซิสติกไฟโบรซิส (cystic fibrosis) หรือโรคถุงลมโป่งพอง (emphysema)

เชื้อสแตฟอาจพบได้ในโรงพยาบาล ซึ่งเป็นแหล่งที่เชื้อสามารถเข้าทำร้ายผู้ที่เปราะบางที่สุด เช่น ผู้ที่มี:

• ระบบภูมิคุ้มกันอ่อนแอ

• แผลไฟไหม้หรือน้ำร้อนลวก

• บาดแผลจากการผ่าตัด

• อุปกรณ์ทางการแพทย์ที่สอดใส่เข้าร่างกาย

ปัจจัยเสี่ยงอื่น ๆ ได้แก่:

• การอาศัยอยู่ในสภาพแวดล้อมที่แออัด สกปรก

• ผู้ที่ฉีดยาเสพติด

• ผู้ชายที่มีเพศสัมพันธ์กับผู้ชาย

• การเล่นกีฬาที่ทำให้เกิดการบาดเจ็บที่ผิวหนัง

การป้องกันเชื้อสแตฟิโลค็อกคัส ออเรียส

การป้องกัน HA-MRSA

ในโรงพยาบาล ผู้ป่วยที่ติดเชื้อหรือเป็นพาหะของ MRSA มักจะถูกแยกเพื่อใช้มาตรการป้องกันการแพร่กระจายเชื้อ ผู้เยี่ยมชมและบุคลากรทางการแพทย์ที่ดูแลผู้ป่วยที่ถูกแยก อาจต้องสวมชุดป้องกันและปฏิบัติตามขั้นตอนการล้างมืออย่างเคร่งครัด ควรทำความสะอาดพื้นผิวที่ปนเปื้อนและซักผ้าอย่างถูกสุขลักษณะ

การป้องกัน CA-MRSA

• ล้างมือ: การล้างมืออย่างระมัดระวังยังคงเป็นวิธีป้องกันเชื้อโรคที่ดีที่สุด ถูมือให้ทั่วอย่างน้อย 15 วินาที แล้วเช็ดให้แห้งด้วยผ้าเช็ดมือแบบใช้แล้วทิ้ง และใช้ผ้าอีกผืนปิดก๊อกน้ำ พกเจลล้างมือที่มีส่วนผสมของแอลกอฮอล์อย่างน้อย 62 เปอร์เซ็นต์ติดตัวไว้สำหรับในกรณีที่คุณไม่สามารถเข้าถึงสบู่และน้ำได้

• ปิดบาดแผล: รักษาบาดแผลและรอยถลอกให้สะอาดและปิดด้วยผ้าพันแผลที่แห้งสนิทจนกว่าจะหาย หนองจากแผลที่ติดเชื้ออาจมี MRSA และการปิดบาดแผลจะช่วยป้องกันไม่ให้เชื้อแบคทีเรียแพร่กระจาย

• แยกของใช้ส่วนตัว: หลีกเลี่ยงการใช้ของใช้ส่วนตัวร่วมกัน เช่น ผ้าเช็ดตัว ผ้าปูที่นอน มีดโกนหนวด เสื้อผ้า และอุปกรณ์กีฬา เนื่องจาก MRSA สามารถแพร่กระจายผ่านวัตถุที่ปนเปื้อนได้เช่นเดียวกับการสัมผัสโดยตรง

• อาบน้ำหลังเล่นกีฬาหรือออกกำลังกาย: อาบน้ำทันทีหลังการเล่นกีฬาหรือออกกำลังกายทุกครั้ง ใช้น้ำและสบู่ และไม่ควรใช้ผ้าเช็ดตัวร่วมกับผู้อื่น

• ทำความสะอาดผ้าปูที่นอน: หากคุณมีบาดแผลหรือแผลเปื่อย ให้ซักผ้าเช็ดตัวและผ้าปูที่นอนในเครื่องซักผ้าด้วยน้ำร้อนที่สุด (โดยเติมสารฟอกขาวหากเป็นไปได้) และอบให้แห้งในเครื่องอบผ้าที่ร้อน ซักชุดออกกำลังกายและชุดกีฬาหลังการใช้งานทุกครั้ง

• หลีกเลี่ยงการฉีดสารเสพติดที่ผิดกฎหมาย: ผู้ใช้ยาเสพติดชนิดฉีดเข้าเส้นเลือดมีความเสี่ยงสูงที่จะติดเชื้ออันตรายหลายชนิด รวมถึง MRSA, ไวรัสภูมิคุ้มกันบกพร่องในมนุษย์ (HIV) และโรคตับอักเสบ

• เปลี่ยนผ้าอนามัยบ่อย ๆ: กลุ่มอาการช็อกเหตุพิษ (Toxic Shock Syndrome) เกิดจากเชื้อแบคทีเรียสแตฟ การใช้ผ้าอนามัยนานเกินไปอาจเป็นแหล่งเพาะเชื้อสแตฟ คุณสามารถลดความเสี่ยงของกลุ่มอาการช็อกเหตุพิษได้ด้วยการเปลี่ยนผ้าอนามัยบ่อย ๆ อย่างน้อยทุก 4-8 ชั่วโมง ใช้ผ้าอนามัยที่มีการดูดซับที่เหมาะสมและพยายามเปลี่ยนผ้าอนามัยแบบสอดเป็นแบบอื่นหากทำได้

• เพื่อป้องกัน ภาวะนี้ ควรหลีกเลี่ยงการใช้ของใช้ส่วนตัวร่วมกัน เช่น ผ้าเช็ดตัว ผ้าปูที่นอน มีดโกนหนวด เสื้อผ้า และอุปกรณ์กีฬา เพราะเชื้อสามารถแพร่กระจายได้ผ่านสิ่งของเหล่านี้เช่นเดียวกับการสัมผัสโดยตรง

• ซักเสื้อผ้าและผ้าปูที่นอนด้วยน้ำร้อน: เชื้อสแตฟสามารถมีชีวิตอยู่บนเสื้อผ้าและผ้าปูที่นอนที่ไม่ได้รับการซักอย่างถูกวิธี เพื่อกำจัดเชื้อโรคเหล่านี้ ควรซักด้วยน้ำร้อนเมื่อใดก็ตามที่ทำได้ นอกจากนี้ ควรใช้สารฟอกขาวที่มีส่วนผสมที่ปลอดภัย การอบผ้าในเครื่องอบผ้าจะดีกว่าการตากแห้งในอากาศ แต่เชื้อสแตฟบางชนิดอาจยังคงอยู่รอดได้ในเครื่องอบผ้า

การวินิจฉัย การติดเชื้อสแตฟ

• การวินิจฉัยจะขึ้นอยู่กับปัจจัยทางระบาดวิทยาและกลุ่มเสี่ยงเฉพาะ

• มีการติดเชื้อที่ผิวหนัง

• อาการทางคลินิก

• การตรวจเลือดที่แสดงปฏิกิริยาการอักเสบทั่วร่างกาย

• การเพาะเชื้อเพื่อหาแบคทีเรีย: การวินิจฉัยเชื้อสแตฟิโลค็อกคัส ออเรียส สามารถทำได้โดยการตรวจตัวอย่างเนื้อเยื่อหรือสารคัดหลั่งจากจมูก เพื่อหาสัญญาณของเชื้อแบคทีเรียที่ดื้อยา ตัวอย่างจะถูกส่งไปยังห้องปฏิบัติการเพื่อนำไปเพาะเลี้ยงในจานอาหารเลี้ยงเชื้อเพื่อส่งเสริมการเจริญเติบโตของแบคทีเรีย แต่เนื่องจากต้องใช้เวลาประมาณ 48 ชั่วโมงเพื่อให้แบคทีเรียเจริญเติบโต ปัจจุบันมีการใช้การทดสอบใหม่ ๆ ที่สามารถตรวจหา DNA ของเชื้อสแตฟได้ภายในไม่กี่ชั่วโมงซึ่งกำลังเป็นที่แพร่หลายมากขึ้น

การรักษาการติดเชื้อสแตฟิโลค็อกคัส ออเรียส

การรักษาภาวะนี้อาจรวมถึง:

• ยาปฏิชีวนะ: การดำเนินการทดสอบเพื่อระบุชนิดของเชื้อสแตฟที่ก่อโรค เพื่อเลือกยาปฏิชีวนะที่เหมาะสมในการรักษา

• การระบายหนอง: หากมีฝีหรือหนอง แพทย์จะทำการกรีดเพื่อระบายหนองออก

• การถอดอุปกรณ์ที่เสี่ยงต่อการติดเชื้อ: หากการติดเชื้อเกี่ยวข้องกับอุปกรณ์หรืออวัยวะเทียม ควรนำออกอย่างรวดเร็ว สำหรับอุปกรณ์บางชนิด การถอดออกอาจต้องใช้การผ่าตัด

คำถามที่พบบ่อย

คำถาม: เชื้อสแตฟคืออะไรและพบได้ที่ไหน?

คำตอบ: เชื้อสแตฟ หรือชื่อเต็มคือสแตฟิโลค็อกคัส ออเรียส เป็นแบคทีเรียที่พบได้ทั่วไปตามผิวหนังหรือในโพรงจมูกของคนประมาณหนึ่งในสามของประชากร โดยปกติแล้วเชื้อนี้ไม่ก่อให้เกิดอันตราย แต่หากเข้าสู่ร่างกายผ่านบาดแผลหรือรอยถลอก ก็อาจนำไปสู่การติดเชื้อได้

คำถาม: การติดเชื้อสแตฟแตกต่างกันอย่างไรในโรงพยาบาลและในชุมชน?

คำตอบ: ภาวะนี้แบ่งออกเป็นสองประเภทหลัก คือ HA-MRSA (ที่เกี่ยวข้องกับการดูแลสุขภาพ) ซึ่งมักเกิดในโรงพยาบาลหรือสถานพยาบาล และ CA-MRSA (ที่เกี่ยวข้องกับชุมชน) ซึ่งพบได้ในคนสุขภาพดีทั่วไป HA-MRSA มักเกี่ยวข้องกับหัตถการทางการแพทย์ ส่วน CA-MRSA มักเริ่มจากฝีผิวหนังและแพร่กระจายจากการสัมผัสโดยตรง

คำถาม: วิธีป้องกันภาวะติดเชื้อนี้ที่ดีที่สุดคืออะไร?

คำตอบ: วิธีป้องกันที่ดีที่สุดคือการล้างมือให้สะอาดอยู่เสมอ และรักษาสุขอนามัยส่วนบุคคลอย่างเคร่งครัด ควรปิดบาดแผลให้มิดชิด หลีกเลี่ยงการใช้ของใช้ส่วนตัวร่วมกับผู้อื่น และอาบน้ำทันทีหลังการออกกำลังกายหรือเล่นกีฬา

บทความที่เกี่ยวข้อง

ภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ: 8 สัญญาณเตือนที่คุณควรรู้และวิธีแก้ไข10 มิถุนายน 2026 ฝี: สาเหตุ อาการ การวินิจฉัย และการรักษาที่ควรรู้ | ฝี คืออะไร10 มิถุนายน 2026 โรคไบโพลาร์: สาเหตุ อาการ วิธีรักษาที่เข้าใจง่าย10 มิถุนายน 2026 โรคติดเชื้อทางเพศสัมพันธ์: 7 สัญญาณเตือนที่คุณควรรู้ | โรคติดต่อทางเพศ10 มิถุนายน 2026

เครื่องมือสุขภาพ

คำนวณ BMI