โรคสมองเสื่อม ภัยเงียบที่คุณต้องรู้: อาการ สาเหตุ การรักษา

โรคสมองเสื่อม (Dementia) เป็นกลุ่มอาการที่ส่งผลกระทบต่อความจำ การคิด และความสามารถทางสังคมอย่างรุนแรง จนกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวันของผู้ป่วย ภาวะนี้ไม่ใช่โรคใดโรคหนึ่งโดยเฉพาะ แต่เกิดจากโรคหลายชนิดที่สามารถทำให้เกิดภาวะสมองเสื่อมได้

แม้ว่าภาวะสมองเสื่อมโดยทั่วไปจะเกี่ยวข้องกับการสูญเสียความทรงจำ แต่การสูญเสียความทรงจำมีสาเหตุที่แตกต่างกัน หากมีเพียงอาการหลงลืมอย่างเดียว ไม่ได้หมายความว่าบุคคลนั้นเป็นภาวะนี้ โรคอัลไซเมอร์ เป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่สุดของความจำเสื่อมที่ดำเนินไปอย่างต่อเนื่องในผู้สูงอายุ แต่ก็มีสาเหตุอื่นๆ อีกหลายประการที่ทำให้เกิดภาวะสมองเสื่อม ขึ้นอยู่กับสาเหตุ อาการบางอย่างของภาวะนี้อาจกลับเป็นปกติได้เมื่อได้รับการรักษาอย่างถูกต้อง

ภาพรวมเกี่ยวกับโรคสมองเสื่อม

โรคสมองเสื่อม หมายถึง กลุ่มอาการที่ส่งผลกระทบต่อความสามารถทางปัญญา เช่น ความจำ การคิด และทักษะทางสังคม จนรบกวนชีวิตประจำวันและกิจกรรมต่างๆ อย่างมีนัยสำคัญ ไม่ได้เป็นโรคเฉพาะเจาะจง แต่เป็นผลมาจากความผิดปกติหลายอย่างที่ส่งผลกระทบต่อสมอง การทำความเข้าใจภาพรวมของภาวะนี้จะช่วยให้สามารถระบุอาการและหาสาเหตุได้อย่างรวดเร็ว

สาเหตุของโรคสมองเสื่อม

โรคสมองเสื่อม เกิดจากการที่เซลล์สมองและเส้นใยประสาทถูกทำลายหรือสูญเสียไป ขึ้นอยู่กับบริเวณของสมองที่ได้รับผลกระทบ อาการของภาวะนี้จะแตกต่างกันไปในแต่ละบุคคล

ภาวะสมองเสื่อมมักถูกแบ่งกลุ่มตามลักษณะร่วมกัน ความผิดปกติบางอย่างอาจดูคล้ายภาวะสมองเสื่อม เช่น ที่เกิดจากปฏิกิริยาต่อยา หรือการขาดวิตามิน ซึ่งอาการเหล่านี้สามารถดีขึ้นได้เมื่อผู้ป่วยได้รับการรักษา

ภาวะสมองเสื่อมแบบค่อยเป็นค่อยไป

ประเภทของภาวะสมองเสื่อมที่ดำเนินไปอย่างต่อเนื่องและไม่สามารถรักษาให้หายขาดได้ ได้แก่:

• โรคอัลไซเมอร์ เป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่สุดของภาวะสมองเสื่อม แม้ว่าสาเหตุส่วนใหญ่ของโรคนี้ยังไม่เป็นที่เข้าใจอย่างถ่องแท้ แต่ผู้เชี่ยวชาญทราบว่ามีส่วนน้อยที่เกี่ยวข้องกับการกลายพันธุ์ของยีนสามยีน ซึ่งสามารถถ่ายทอดจากพ่อแม่สู่ลูกได้ ยีนที่สำคัญที่เพิ่มความเสี่ยงคือ apolipoprotein E4 (APOE) ผู้ป่วยโรคอัลไซเมอร์มีคราบพลัคและเส้นใยที่พันกันในสมอง คราบพลัคคือกลุ่มก้อนของโปรตีนที่เรียกว่าเบต้าอะไมลอยด์ และเส้นใยที่พันกันคือเส้นใยที่สร้างจากโปรตีนเทา เชื่อกันว่าก้อนเหล่านี้ทำลายเซลล์ประสาทที่แข็งแรงและเส้นใยที่เชื่อมต่อกัน ปัจจัยทางพันธุกรรมอื่นๆ อาจทำให้บุคคลมีแนวโน้มที่จะเป็นโรคอัลไซเมอร์ได้

• โรคสมองเสื่อมจากหลอดเลือด (Vascular dementia) ภาวะนี้เป็นประเภทที่สองที่พบบ่อยที่สุด เกิดจากการทำลายหลอดเลือดที่ส่งเลือดไปเลี้ยงสมองของผู้ป่วย ปัญหาหลอดเลือดอาจทำให้เกิดโรคหลอดเลือดสมอง หรือทำลายสมองในลักษณะอื่นๆ เช่น ทำลายเส้นใยในสารสีขาวของสมอง อาการที่พบบ่อยที่สุดของภาวะสมองเสื่อมจากหลอดเลือด ได้แก่ ความยากลำบากในการแก้ปัญหา การคิดช้า สมาธิ และการจัดระเบียบ แนวโน้มเหล่านี้สังเกตเห็นได้ชัดเจนกว่าการสูญเสียความทรงจำ

• โรคสมองเสื่อมชนิดเลวีบอดี้ (Lewy body dementia) เลวีบอดี้คือกลุ่มโปรตีนผิดปกติที่มีรูปร่างคล้ายลูกบอลที่พบในสมองของผู้ป่วยภาวะสมองเสื่อมชนิดเลวีบอดี้ เช่นเดียวกับโรคอัลไซเมอร์และโรคพาร์กินสัน นี่เป็นหนึ่งในความผิดปกติของภาวะสมองเสื่อมที่ดำเนินไปอย่างต่อเนื่องที่พบบ่อยกว่า สัญญาณและอาการที่พบบ่อย ได้แก่ พฤติกรรมในระหว่างการฝันขณะนอนหลับ การเห็นสิ่งที่ไม่มีอยู่จริง (หรือที่เรียกว่าภาพหลอนทางสายตา) และปัญหาเกี่ยวกับสมาธิและความสนใจ สัญญาณอื่นๆ ได้แก่ การเคลื่อนไหวที่ไม่ประสานกันหรือช้าลง อาการสั่น และอาการแข็งเกร็ง (parkinsonism)

• โรคสมองเสื่อมชนิดฟรอนโทเทมโพรัล (Frontotemporal dementia) นี่คือกลุ่มของโรคที่โดดเด่นด้วยการเสื่อมสลายของเซลล์ประสาทและการเชื่อมต่อในสมองส่วนหน้าและสมองส่วนขมับ ซึ่งเป็นบริเวณที่มักเกี่ยวข้องกับบุคลิกภาพ พฤติกรรม และภาษา อาการที่พบบ่อยส่งผลต่อพฤติกรรม บุคลิกภาพ การคิด การตัดสิน และภาษาและการเคลื่อนไหว

• ภาวะนี้แบบผสม (Mixed Dementia) การวิจัยจากการชันสูตรสมองของผู้ที่มีอายุ 80 ปีขึ้นไปที่มีภาวะความจำเสื่อม พบว่าหลายคนมีสาเหตุหลายประการร่วมกัน เช่น โรคอัลไซเมอร์ ภาวะสมองเสื่อมจากหลอดเลือด และภาวะสมองเสื่อมชนิดเลวีบอดี้ การศึกษาอยู่ระหว่างดำเนินการเพื่อระบุว่าภาวะความจำเสื่อมแบบผสมส่งผลต่ออาการและวิธีการรักษาอย่างไร

ความผิดปกติอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องกับภาวะสมองเสื่อม

• โรคฮันติงตัน เป็นโรคทางพันธุกรรมที่ส่งผลกระทบต่อเซลล์ประสาทในสมอง กระบวนการทำลายสมองจะรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ และอาจส่งผลต่อการเคลื่อนไหว การรับรู้ และพฤติกรรม มักปรากฏขึ้นเมื่ออายุประมาณ 30 หรือ 40 ปี

• การบาดเจ็บที่ศีรษะ ภาวะนี้มักเกิดจากการบาดเจ็บที่ศีรษะซ้ำๆ เช่น ในนักมวย นักฟุตบอล หรือทหาร ขึ้นอยู่กับส่วนของสมองที่ได้รับความเสียหาย ภาวะนี้อาจทำให้เกิดสัญญาณและอาการของภาวะความจำเสื่อม เช่น ภาวะซึมเศร้า การระเบิดอารมณ์ ความจำเสื่อม และความสามารถในการพูดลดลง นอกจากนี้ การบาดเจ็บที่ศีรษะยังอาจทำให้เกิดโรคพาร์กินสันได้ ซึ่งอาการอาจไม่ปรากฏจนกว่าจะผ่านไปหลายปีหลังการบาดเจ็บ

• โรคครอยตซ์เฟลดท์-จาค็อบ (Creutzfeldt-Jakob disease หรือ CJD) สัญญาณและอาการของโรคนี้มักปรากฏขึ้นหลังอายุ 60 ปี

• โรคพาร์กินสัน ผู้ป่วยโรคพาร์กินสันจำนวนมากในที่สุดจะเกิดอาการของภาวะความจำเสื่อม (ภาวะนี้ในโรคพาร์กินสัน)

ภาวะคล้ายสมองเสื่อมที่สามารถรักษาให้หายได้

สาเหตุบางประการที่ทำให้เกิดภาวะความจำเสื่อม หรืออาการคล้ายภาวะนี้ สามารถย้อนกลับได้ด้วยการรักษา เช่น:

• การติดเชื้อและความผิดปกติของระบบภูมิคุ้มกัน อาการคล้ายภาวะความจำเสื่อมอาจเกิดจากไข้ หรือผลข้างเคียงอื่นๆ ที่ร่างกายพยายามต่อสู้กับการติดเชื้อ โรคปลอกประสาทเสื่อมแข็ง (Multiple Sclerosis) และภาวะอื่นๆ ที่ระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายโจมตีเซลล์ประสาท ก็อาจทำให้เกิดภาวะนี้ได้

• ปัญหาการเผาผลาญและความผิดปกติของต่อมไร้ท่อ ผู้ที่มีปัญหาเกี่ยวกับต่อมไทรอยด์ ระดับน้ำตาลในเลือดต่ำ โซเดียมหรือแคลเซียมมากหรือน้อยเกินไป หรือปัญหาการดูดซึมวิตามินบี 12 อาจเกิดอาการคล้ายภาวะความจำเสื่อม หรือการเปลี่ยนแปลงบุคลิกภาพอื่นๆ

• การขาดสารอาหาร การดื่มน้ำไม่เพียงพอ ทำให้เกิดภาวะขาดน้ำ; การได้รับไทอามีน (วิตามินบี 1) ไม่เพียงพอ ซึ่งมักพบในผู้ที่ติดสุราเรื้อรัง; และการได้รับวิตามินบี 6 และบี 12 ไม่เพียงพอในอาหาร อาจทำให้เกิดอาการคล้ายภาวะความจำเสื่อมได้ การขาดทองแดงและวิตามินอีก็อาจทำให้เกิดอาการของภาวะความจำเสื่อมได้เช่นกัน

• ผลข้างเคียงของยา ผลข้างเคียงจากยา ปฏิกิริยาต่อยา หรือปฏิกิริยาระหว่างยาบางชนิด อาจทำให้เกิดอาการคล้ายภาวะความจำเสื่อม

• เลือดออกใต้เยื่อหุ้มสมองชั้นนอก การมีเลือดออกระหว่างผิวสมองกับเยื่อหุ้มสมอง ซึ่งมักพบในผู้สูงอายุหลังจากการหกล้ม อาจทำให้เกิดอาการคล้ายภาวะความจำเสื่อม

• การเป็นพิษ การสัมผัสกับโลหะหนัก เช่น ตะกั่ว และสารพิษอื่นๆ ยาฆ่าแมลง ยาออกฤทธิ์ต่อจิตประสาท หรือการดื่มแอลกอฮอล์อย่างหนัก อาจนำไปสู่อาการของภาวะความจำเสื่อม อาการอาจทุเลาลงได้ด้วยการรักษา

• เนื้องอกในสมอง ในบางกรณี ภาวะนี้อาจเกิดขึ้นจากการที่เนื้องอกในสมองทำลายเนื้อเยื่อสมอง

• ภาวะขาดออกซิเจนในสมอง (Anoxia) ภาวะนี้เกิดขึ้นเมื่อเนื้อเยื่ออวัยวะได้รับออกซิเจนไม่เพียงพอ อาจเกิดขึ้นเนื่องจากภาวะหยุดหายใจขณะหอบหืด หัวใจวาย ภาวะเป็นพิษจากคาร์บอนมอนอกไซด์ หรือสาเหตุอื่นๆ

อาการของภาวะสมองเสื่อม

อาการสมองเสื่อม แตกต่างกันไปขึ้นอยู่กับสาเหตุ แต่สัญญาณและอาการทั่วไปได้แก่:

• การเปลี่ยนแปลงด้านความรู้ความเข้าใจ

• ความจำเสื่อม

• ความยากลำบากในการสื่อสารหรือการหาคำพูด

• ความยากลำบากเกี่ยวกับความสามารถในการมองเห็นและมิติสัมพันธ์ เช่น หลงทางขณะขับรถ

• ความยากลำบากในการให้เหตุผลหรือการแก้ปัญหา

• ความยากลำบากในการจัดการกับงานที่ซับซ้อน

• ความยากลำบากในการวางแผนและการจัดระเบียบ

• ความยากลำบากในการประสานงานและการทำงานของกล้ามเนื้อ

• ความสับสนและการไม่รู้ทิศทาง

• การเปลี่ยนแปลงทางจิตใจ

• การเปลี่ยนแปลงบุคลิกภาพ

• ภาวะซึมเศร้า

• ความวิตกกังวล

• พฤติกรรมที่ไม่เหมาะสม

• อาการหวาดระแวง

• อาการกระสับกระส่าย

• ภาพหลอน

เมื่อไหร่ควรพบแพทย์?

ควรรีบพบแพทย์หากผู้ป่วยหรือคนใกล้ชิดมีปัญหาเรื่องความจำ หรืออาการที่บ่งชี้ถึงภาวะความจำเสื่อม การรักษาบางวิธีหรือโรคบางชนิดก็สามารถทำให้เกิดอาการคล้ายภาวะนี้ได้ ดังนั้นการหาสาเหตุที่แท้จริงจึงเป็นสิ่งสำคัญ

การแพร่กระจายของภาวะสมองเสื่อม

ภาวะสมองเสื่อมไม่ใช่โรคติดต่อ ดังนั้นจึงไม่แพร่กระจายจากผู้ป่วยไปยังผู้ที่มีสุขภาพดี

ผู้ที่มีความเสี่ยงต่อภาวะสมองเสื่อม

มีปัจจัยหลายอย่างที่สามารถนำไปสู่ภาวะสมองเสื่อมได้ในที่สุด และปัจจัยเสี่ยงเหล่านี้แบ่งออกเป็นสองกลุ่ม:

ปัจจัยเสี่ยงที่ไม่สามารถเปลี่ยนแปลงได้

• อายุ ความเสี่ยงจะเพิ่มขึ้นเมื่อมีอายุมากขึ้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งหลังจากอายุ 65 ปี อย่างไรก็ตาม ภาวะความจำเสื่อมไม่ถือเป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการสูงวัยตามปกติ และสามารถเกิดขึ้นได้ในผู้ที่มีอายุน้อยกว่า

• ประวัติครอบครัว การมีประวัติครอบครัวเป็นภาวะความจำเสื่อม ทำให้คนรุ่นต่อไปมีความเสี่ยงสูงขึ้นที่จะเป็นโรคนี้ อย่างไรก็ตาม ผู้ที่มีประวัติครอบครัวหลายคนไม่เคยมีอาการ และหลายคนไม่มีประวัติครอบครัวแต่กลับเป็นภาวะนี้

• กลุ่มอาการดาวน์ ในวัยกลางคน ผู้ป่วยกลุ่มอาการดาวน์หลายคนจะเริ่มมีโรคอัลไซเมอร์เร็วกว่าคนทั่วไป

ปัจจัยเสี่ยงที่สามารถเปลี่ยนแปลงได้

คุณสามารถควบคุมปัจจัยเสี่ยงต่อไปนี้สำหรับภาวะสมองเสื่อมได้

• การรับประทานอาหารและการออกกำลังกาย การวิจัยชี้ให้เห็นว่าการขาดการออกกำลังกายจะเพิ่มความเสี่ยงต่อภาวะความจำเสื่อม และแม้ว่าจะไม่มีอาหารเฉพาะที่ช่วยลดความเสี่ยงต่อภาวะนี้ได้ แต่การศึกษาหลายชิ้นระบุว่าอัตราการเกิดภาวะความจำเสื่อมสูงขึ้นในผู้ที่รับประทานอาหารที่ไม่ดีต่อสุขภาพ เทียบกับผู้ที่รับประทานอาหารแบบเมดิเตอร์เรเนียน ซึ่งอุดมด้วยผลผลิตธัญพืช ถั่ว และเมล็ดพืช

• การดื่มแอลกอฮอล์มากเกินไป

• ปัจจัยเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือด ได้แก่ ความดันโลหิตสูง (hypertension) คอเลสเตอรอลสูง การสะสมไขมันในผนังหลอดเลือดแดง (atherosclerosis) และภาวะอ้วน

• ภาวะซึมเศร้า แม้กลไกยังไม่เป็นที่เข้าใจอย่างถ่องแท้ แต่ภาวะซึมเศร้าในช่วงปลายชีวิตอาจบ่งชี้ถึงการพัฒนาของภาวะความจำเสื่อม

• โรคเบาหวาน อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อภาวะความจำเสื่อม โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อควบคุมโรคเบาหวานได้ไม่ดี

• การสูบบุหรี่ การสูบบุหรี่อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อภาวะความจำเสื่อม และโรคหลอดเลือดต่างๆ

• ภาวะหยุดหายใจขณะนอนหลับ

• การขาดวิตามินและสารอาหาร ระดับวิตามินดี วิตามินบี 6 วิตามินบี 12 และโฟเลตที่ต่ำ อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อภาวะความจำเสื่อม

การป้องกันภาวะสมองเสื่อม

ไม่มีวิธีที่แน่นอนในการป้องกันภาวะสมองเสื่อม แต่มีขั้นตอนที่สามารถช่วยได้ดังต่อไปนี้:

• รักษาสมองให้กระฉับกระเฉง กิจกรรมที่กระตุ้นจิตใจ เช่น การอ่าน การเล่นปริศนา และเกมคำศัพท์ รวมถึงการฝึกความจำ สามารถชะลอการเริ่มของภาวะนี้และลดผลกระทบของมันได้

• กิจกรรมทางกายและทางสังคม การเคลื่อนไหวร่างกายและการมีปฏิสัมพันธ์ทางสังคม สามารถชะลอการเริ่มของภาวะความจำเสื่อมและลดอาการของมันได้

• เลิกสูบบุหรี่ การศึกษาบางชิ้นแสดงให้เห็นว่าการสูบบุหรี่ในวัยกลางคนขึ้นไปอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อภาวะความจำเสื่อมและโรคหลอดเลือด การเลิกสูบบุหรี่สามารถลดความเสี่ยงและจะช่วยปรับปรุงสุขภาพของผู้ป่วย

• เสริมวิตามินให้เพียงพอ การศึกษาบางชิ้นชี้ให้เห็นว่าผู้ที่มีระดับวิตามินดีในเลือดต่ำ มีแนวโน้มที่จะเป็นโรคอัลไซเมอร์และภาวะความจำเสื่อมรูปแบบอื่นๆ มากกว่า ดังนั้นจึงจำเป็นต้องเสริมวิตามินดีให้เพียงพอผ่านอาหารบางชนิด อาหารเสริม และการสัมผัสแสงแดด จำเป็นต้องมีการศึกษาเพิ่มเติมก่อนที่จะเพิ่มปริมาณวิตามินดีเพื่อป้องกันภาวะนี้ แต่ควรแน่ใจว่าได้รับวิตามินดีเพียงพอ การรับประทานวิตามินบีและวิตามินซีทุกวันก็อาจเป็นประโยชน์เช่นกัน

• จัดการปัจจัยเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือด รักษาความดันโลหิตสูง คอเลสเตอรอลสูง เบาหวาน และดัชนีมวลกาย (BMI) ที่สูง ความดันโลหิตสูงอาจนำไปสู่ความเสี่ยงที่เพิ่มขึ้นของภาวะความจำเสื่อมบางประเภท อย่างไรก็ตาม ยังคงต้องมีการวิจัยเพิ่มเติมเพื่อพิจารณาว่าการรักษาความดันโลหิตสูงสามารถลดความเสี่ยงของภาวะนี้ได้หรือไม่

• รักษาปัญหาสุขภาพ ควรพบแพทย์เพื่อรับการรักษา หากผู้ป่วยมีปัญหาการได้ยิน ภาวะซึมเศร้า หรือความวิตกกังวล

• รักษารูปแบบการรับประทานอาหารเพื่อสุขภาพ การรับประทานอาหารที่มีประโยชน์เป็นสิ่งสำคัญ เช่น อาหารแบบเมดิเตอร์เรเนียน ซึ่งอุดมไปด้วยผลไม้ ผัก ธัญพืช และกรดไขมันโอเมก้า 3 ที่มักพบในปลาบางชนิดและถั่วต่างๆ สามารถส่งเสริมสุขภาพและลดความเสี่ยงต่อการเกิดภาวะความจำเสื่อม อาหารประเภทนี้ยังช่วยปรับปรุงสุขภาพหัวใจ ซึ่งอาจช่วยลดความเสี่ยงของภาวะนี้ ลองรับประทานปลา เช่น ปลาแซลมอน สัปดาห์ละสามครั้ง และถั่ว handful เล็กๆ โดยเฉพาะอัลมอนด์และวอลนัททุกวัน

• ดูแลคุณภาพการนอนหลับ ฝึกสุขอนามัยการนอนหลับที่ดี และปรึกษาแพทย์ในกรณีที่มีอาการกรนเสียงดังขณะนอนหลับ หรือมีช่วงเวลาที่หยุดหายใจหรือหายใจเฮือกขณะนอนหลับ

การวินิจฉัยภาวะสมองเสื่อม

เพื่อวินิจฉัยภาวะสมองเสื่อม แพทย์จะพิจารณาประวัติทางการแพทย์และอาการปัจจุบันของผู้ป่วย และดำเนินการตรวจร่างกาย ไม่มีการทดสอบเดี่ยวใดที่สามารถวินิจฉัยภาวะนี้ได้ ดังนั้นแพทย์มีแนวโน้มที่จะสั่งการทดสอบหลายอย่างที่สามารถช่วยระบุปัญหาได้อย่างแม่นยำ

การประเมินความรู้ความเข้าใจและระบบประสาท

• แพทย์จะประเมินการทำงานของการคิด (ความรู้ความเข้าใจ) ของผู้ป่วย การทดสอบบางอย่างจะวัดทักษะการคิด เช่น ความจำ การรับรู้ทิศทาง การให้เหตุผลและการตัดสินใจ ทักษะทางภาษา และความสนใจ

• การประเมินระบบประสาทโดยการประเมินความจำ ภาษา การรับรู้ทางสายตา ความสนใจ การแก้ปัญหา การเคลื่อนไหว ประสาทสัมผัส การทรงตัว ปฏิกิริยาตอบสนอง และส่วนอื่นๆ

การถ่ายภาพสมอง

• การตรวจ CT หรือ MRI เทคนิคเหล่านี้สามารถตรวจจับสัญญาณของโรคหลอดเลือดสมอง หรือเลือดออก หรือเนื้องอก หรือภาวะน้ำในสมองคั่งได้

• การสแกน PET แสดงรูปแบบกิจกรรมของสมองและค้นหาคราบโปรตีนอะไมลอยด์ ซึ่งเป็นสัญญาณลักษณะเฉพาะของโรคอัลไซเมอร์

การทดสอบในห้องปฏิบัติการ

• การตรวจเลือดสามารถตรวจจับปัญหาสภาพร่างกายที่อาจส่งผลต่อการทำงานของสมองได้ เช่น การขาดวิตามินบี 12 หรือต่อมไทรอยด์ทำงานผิดปกติ บางครั้งมีการตรวจน้ำไขสันหลังเพื่อดูว่ามีการติดเชื้อ การอักเสบ หรือสัญญาณของโรคเสื่อมบางชนิดหรือไม่

การประเมินทางจิตเวช

• ผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพจิตสามารถพิจารณาได้ว่าภาวะซึมเศร้า หรือปัญหาสุขภาพจิตอื่นๆ มีส่วนทำให้อาการของภาวะความจำเสื่อมแย่ลงหรือไม่

การรักษาภาวะสมองเสื่อม

ภาวะความจำเสื่อมส่วนใหญ่ไม่สามารถรักษาให้หายขาดได้ แต่มีหลายวิธีในการจัดการอาการของผู้ป่วย

นอกจากการใช้ยาแล้ว อาการบางอย่างของภาวะนี้และปัญหาพฤติกรรมต่างๆ สามารถรักษาได้ในเบื้องต้นโดยใช้วิธีการที่ไม่ใช้ยา เช่น:

• กิจกรรมบำบัด นักกิจกรรมบำบัดสามารถแนะนำผู้ป่วยถึงวิธีทำให้บ้านปลอดภัยขึ้น และสอนพฤติกรรมการรับมือ จุดประสงค์คือเพื่อป้องกันอุบัติเหตุ เช่น การหกล้ม; จัดการพฤติกรรม; และเตรียมความพร้อมสำหรับการดำเนินไปของภาวะความจำเสื่อม

• การปรับเปลี่ยนสภาพแวดล้อม การลดความรกและเสียงรบกวนสามารถช่วยให้ผู้ป่วยภาวะความจำเสื่อมมีสมาธิและทำกิจกรรมต่างๆ ได้ง่ายขึ้น

• การทำให้งานง่ายขึ้น แบ่งงานออกเป็นขั้นตอนที่ง่ายขึ้น และเน้นที่ความสำเร็จ ไม่ใช่ความล้มเหลว การจัดโครงสร้างขั้นตอนและกิจวัตรประจำวันยังช่วยลดความสับสนในผู้ป่วยภาวะความจำเสื่อมได้

คำถามที่พบบ่อย

คำถาม: โรคสมองเสื่อมสามารถรักษาให้หายขาดได้หรือไม่?

คำตอบ: ในกรณีส่วนใหญ่ ภาวะนี้ ที่เกิดจากโรคที่ดำเนินไปอย่างต่อเนื่อง เช่น โรคอัลไซเมอร์ ยังไม่สามารถรักษาให้หายขาดได้ แต่การรักษาและการจัดการอาการสามารถช่วยชะลอการดำเนินของโรคและปรับปรุงคุณภาพชีวิตได้ อย่างไรก็ตาม หากสาเหตุเกิดจากปัจจัยที่สามารถย้อนกลับได้ เช่น การขาดวิตามินหรือผลข้างเคียงจากยา อาการสมองเสื่อมก็สามารถหายไปได้เมื่อได้รับการรักษาที่เหมาะสม

คำถาม: อาการหลงลืมทั่วไปเป็นสัญญาณของภาวะสมองเสื่อมหรือไม่?

คำตอบ: อาการหลงลืมเล็กน้อย เช่น ลืมว่าวางกุญแจไว้ที่ไหน หรือลืมนัดหมายบางครั้ง ถือเป็นเรื่องปกติเมื่ออายุมากขึ้น อาการเหล่านี้ไม่ได้หมายความว่าคุณเป็นภาวะความจำเสื่อมเสมอไป แต่หากอาการหลงลืมนั้นรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ จนส่งผลกระทบต่อชีวิตประจำวัน ควรปรึกษาแพทย์เพื่อทำการวินิจฉัย

คำถาม: การเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมเกี่ยวข้องกับโรคสมองเสื่อมอย่างไร?

คำตอบ: การเปลี่ยนแปลงทางพฤติกรรมเป็นอาการที่พบบ่อยของภาวะสมองเสื่อม ซึ่งอาจรวมถึงการเปลี่ยนแปลงบุคลิกภาพ อารมณ์แปรปรวน ความวิตกกังวล ความกระสับกระส่าย หรือภาพหลอน การเปลี่ยนแปลงเหล่านี้เกิดจากการที่เซลล์สมองในส่วนที่ควบคุมอารมณ์และพฤติกรรมถูกทำลาย การจัดการพฤติกรรมเหล่านี้เป็นส่วนสำคัญของการดูแลผู้ป่วยภาวะนี้

บทความที่เกี่ยวข้อง

ภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ: 8 สัญญาณเตือนที่คุณควรรู้และวิธีแก้ไข10 มิถุนายน 2026 ฝี: สาเหตุ อาการ การวินิจฉัย และการรักษาที่ควรรู้ | ฝี คืออะไร10 มิถุนายน 2026 โรคไบโพลาร์: สาเหตุ อาการ วิธีรักษาที่เข้าใจง่าย10 มิถุนายน 2026 โรคติดเชื้อทางเพศสัมพันธ์: 7 สัญญาณเตือนที่คุณควรรู้ | โรคติดต่อทางเพศ10 มิถุนายน 2026

เครื่องมือสุขภาพ

คำนวณ BMI