อาการนอนกรน: สาเหตุ สัญญาณเตือน และวิธีรักษาที่ได้ผล

ภาพรวมของอาการนอนกรน

ภาวะนี้ เป็นภาวะที่เกิดขึ้นเมื่ออากาศไหลผ่านทางเดินหายใจส่วนบนที่แคบลงในขณะหลับ ทำให้เนื้อเยื่อบริเวณนั้นสั่นสะเทือนและเกิดเป็นเสียงกรนที่คุ้นเคย การตีบแคบของทางเดินหายใจนี้อาจเกิดขึ้นได้ทั้งในบริเวณจมูก ช่องปาก หรือลำคอ ผู้ที่นอนกรนมักเข้าใจผิดว่าภาวะนี้เป็นเพียงเรื่องรบกวนเล็กน้อยต่อคนรอบข้างเท่านั้น โดยไม่ตระหนักถึงผลกระทบต่อสุขภาพของตนเอง

อย่างไรก็ตาม งานวิจัยหลายชิ้นได้แสดงให้เห็นถึงความเชื่อมโยงอย่างใกล้ชิดระหว่างการนอนกรนกับปัญหาสุขภาพที่ร้ายแรง เช่น โรคหลอดเลือดสมอง โรคหัวใจและหลอดเลือด ภาวะน้ำหนักเกินและโรคอ้วน อาการปวดศีรษะ การอดนอน และความต้องการทางเพศลดลง ซึ่งล้วนส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตอย่างมาก

• ผู้ที่มีภาวะนี้รุนแรงมักมีภาวะหยุดหายใจเป็นช่วงๆ ในขณะหลับ เนื่องจากเนื้อเยื่ออ่อนและเยื่อบุลำคอที่หย่อนคล้อยอาจปิดกั้นทางเดินหายใจ ทำให้ปอดไม่สามารถแลกเปลี่ยนก๊าซได้ตามปกติ ก่อให้เกิดภาวะขาดออกซิเจนทั่วร่างกาย โดยเฉพาะสมองซึ่งเป็นอวัยวะที่ไวต่อการขาดออกซิเจนมากที่สุด เมื่อสมองตรวจจับภาวะนี้ได้ จะส่งสัญญาณให้กล้ามเนื้อบริเวณลำคอและหลอดลมคลายตัว เพื่อให้การหายใจกลับมาเป็นปกติ แต่หากความผิดปกตินี้เกิดขึ้นซ้ำๆ เป็นเวลานาน จะนำไปสู่ภาวะ โรคหยุดหายใจขณะหลับ

• ภาวะขาดออกซิเจนจากการหยุดหายใจขณะหลับ ทำให้ผู้ป่วยนอนหลับไม่สนิท หลับไม่ลึก และช่วงการหลับลึกถูกขัดจังหวะเป็นพักๆ ผลที่ตามมาคือสมองไม่ได้รับการพักผ่อนอย่างเต็มที่ ส่งผลให้ผู้ป่วยรู้สึกเหนื่อยล้า ขาดสมาธิ และอาจมีคลื่นไฟฟ้าสมองที่ผิดปกติ ซึ่งนำไปสู่ความจำเสื่อม ประสิทธิภาพในการทำงานลดลง และที่สำคัญคืออาการง่วงนอนระหว่างวัน ซึ่งอาจเป็นอันตรายต่อตนเองและผู้อื่นได้ โดยเฉพาะเมื่อต้องขับขี่ยานพาหนะ

ภาวะนี้ เป็นภาวะที่พบได้บ่อยในทุกกลุ่มอายุ แต่ส่วนใหญ่มักพบในผู้ชาย โดยเฉพาะอย่างยิ่งในผู้ที่มีภาวะน้ำหนักเกินหรือโรคอ้วน จากการศึกษาในประเทศแคนาดากับผู้เข้าร่วมกว่า 2,000 คน พบว่าประมาณ 70% เป็นผู้ชายที่นอนกรน และกว่า 50% เป็นผู้หญิงที่นอนกรน การศึกษาอีกชิ้นหนึ่งระบุว่าประมาณ 20% ของผู้ชายอายุต่ำกว่า 30 ปีมีภาวะนี้ และอัตรานี้เพิ่มขึ้นเป็น 50% ในผู้ชายที่มีอายุมากกว่า 50 ปี ความรุนแรงของเสียงกรนอาจสูงถึง 80 เดซิเบล ซึ่งเทียบเท่ากับเสียงรบกวนของเครื่องดูดฝุ่นหรือเสียงอึกทึกครึกโครมจากฝูงชน

สาเหตุของอาการนอนกรน

อุปสรรคใดๆ ที่ขัดขวางการไหลเวียนของอากาศตามปกติระหว่างกล่องเสียงและโพรงจมูก คือ สาเหตุการนอนกรน ซึ่งเป็นผลมาจากปัจจัยหนึ่งอย่างหรือหลายปัจจัยรวมกันดังต่อไปนี้:

• การอุดกั้นทางเดินหายใจส่วนจมูก: เกิดจากอาการแพ้หรือไซนัสอักเสบ บางคนอาจกรนเฉพาะช่วงฤดูภูมิแพ้ หรือเมื่อติดเชื้อไซนัส ความผิดปกติของจมูก เช่น ผนังกั้นจมูกคด หรือริดสีดวงจมูก ก็อาจทำให้ทางเดินหายใจอุดกั้น และเกิดภาวะนี้ได้

• ภาวะกล้ามเนื้อคอและลิ้นหย่อนยาน: เนื้อเยื่อเกี่ยวพันที่พยุงบริเวณนี้เกิดการคลายตัวมากเกินไป ทำให้ลิ้นตกลงไปด้านหลังและปิดกั้นทางเดินหายใจ สาเหตุของภาวะนี้อาจเกิดจากการหลับลึกเกินไป การดื่มแอลกอฮอล์ หรือการใช้ยานอนหลับบางชนิด อายุที่เพิ่มขึ้นยังทำให้กล้ามเนื้อบริเวณนี้หย่อนคลายขณะหลับ ซึ่งเป็นเหตุผลที่อธิบายอัตราการนอนกรนที่เพิ่มขึ้นตามวัย

• เนื้อเยื่อลำคอมีขนาดใหญ่เกินไป: ผู้ที่มีน้ำหนักเกินหรือเป็นโรคอ้วน อาจมีไขมันสะสมในบริเวณลำคอ ทำให้เนื้อเยื่อลำคอมีขนาดใหญ่ ส่งผลให้ช่องว่างระหว่างลำคอกับกล่องเสียงแคบลงและเกิดเสียงกรนได้ นอกจากนี้ เด็กที่มีต่อมทอนซิลและต่อมอะดีนอยด์โต มักมีภาวะนี้เช่นกัน

• เพดานอ่อนและ/หรือลิ้นไก่ยาว: (เนื้อเยื่อที่ห้อยอยู่ด้านหลังช่องปาก) อาจทำให้ช่องว่างจากจมูกถึงลำคอแคบลง โครงสร้างทางกายวิภาคเหล่านี้จะสั่นสะเทือนและกระทบกัน ทำให้ทางเดินหายใจอุดกั้นและเกิดเสียงกรน

• การดื่มแอลกอฮอล์: แอลกอฮอล์กดการทำงานของระบบประสาทส่วนกลาง ทำให้กล้ามเนื้อบริเวณคอคลายตัว เมื่อเนื้อเยื่อและกล้ามเนื้อรอบลำคอคลายตัวทั้งหมด ทางเดินหายใจก็จะปิดได้ง่ายขึ้น นำไปสู่ภาวะนี้

• การนอนไม่พอ: การพักผ่อนไม่เพียงพอ อาจทำให้กล้ามเนื้อลำคอหย่อนคลาย

• ท่านอน: การนอนกรนมักพบมากที่สุดเมื่อนอนหงาย เนื่องจากลำคอจะทำให้ทางเดินหายใจแคบลง โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อนอนหนุนหมอนสูงเกินไป ทำให้คอพับ

• ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ: ภาวะนี้อาจเกี่ยวข้องกับภาวะหยุดหายใจขณะหลับจากการอุดกั้น ในกรณีที่รุนแรงนี้ เนื้อเยื่อลำคอจะปิดกั้นทางเดินหายใจบางส่วนหรือทั้งหมด ทำให้เกิดเสียงกรน

• ความผิดปกติแต่กำเนิด: เช่น ลำคอแคบ โคนลิ้นโต หรือลิ้นไก่ยาว

• การสูบบุหรี่จัด: ผู้ที่สูบบุหรี่มักมีแนวโน้มที่จะเป็นโรคคออักเสบง่ายกว่า และทำให้เนื้อเยื่อสั่นสะเทือนได้ง่าย ทางเดินหายใจจึงปิดง่ายขึ้นในเวลากลางคืน ดังนั้น ควรหลีกเลี่ยงการสูบบุหรี่ก่อนนอน และควรพิจารณาเลิกบุหรี่เพื่อสุขภาพที่ดี

อาการนอนกรนและระดับความรุนแรง

อาการของ การนอนกรน สามารถแบ่งออกได้เป็น 3 ระดับ:

• ระดับที่ 1: กรนน้อย เสียงกรนไม่ดัง และจะหยุดกรนเมื่อเปลี่ยนท่านอนเป็นตะแคง

• ระดับที่ 2: กรนปานกลาง เสียงกรนดังขึ้น และจะหายกรนเมื่อเปลี่ยนท่านอนเป็นตะแคง

• ระดับที่ 3: กรนเสียงดังมากในทุกท่านอน และมีอาการสำลักหรือหยุดหายใจชั่วขณะ ทำให้ผู้กรนตื่นขึ้นมาด้วยความรู้สึกเหนื่อยล้า ระดับความรุนแรงนี้อาจเป็นอันตรายต่อผู้ป่วยได้

การป้องกันอาการนอนกรน

ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการใช้ชีวิตประจำวันเพื่อลดอาการนอนกรน

• ลดน้ำหนัก: ผู้ที่มีน้ำหนักเกินจะมีเนื้อเยื่อส่วนเกินในลำคอ ซึ่งนำไปสู่อาการกรน ดังนั้น การลดน้ำหนักจึงช่วยลดอาการกรนได้ หากสามารถลดน้ำหนักลงได้ 10% ของน้ำหนักตัว จะเห็นสถานการณ์ที่ดีขึ้นอย่างรวดเร็ว

• เปลี่ยนท่านอน: เมื่อนอนหลับ ควรนอนตะแคงและหนุนศีรษะให้สูงขึ้นเพื่อช่วยให้หายใจสะดวกขึ้น การนอนกรนมักพบมากที่สุดเมื่อนอนหงาย เพราะโคนลิ้นจะเลื่อนไปด้านหลังทำให้ทางเดินหายใจแคบลงและขัดขวางการไหลของอากาศบางส่วน ควรนอนหนุนหมอนที่สูงกว่าปกติ (ประมาณ 10 เซนติเมตร) เพื่อช่วยให้การไหลเวียนของอากาศในลำคอเป็นไปอย่างราบรื่น

• ใช้อุปกรณ์ช่วยขยายโพรงจมูก: แผ่นเทปกาวสำหรับติดสันจมูกช่วยเพิ่มพื้นที่ในโพรงจมูกและเสริมสร้างการหายใจ อุปกรณ์อีกชนิดคือแถบขยายจมูกภายนอกที่ช่วยลดแรงต้านของอากาศ ทำให้หายใจได้ง่ายขึ้น อุปกรณ์เหล่านี้ไม่มีประสิทธิภาพสำหรับผู้ป่วยภาวะหยุดหายใจขณะหลับ

• รักษาอาการไซนัสหรือการอุดกั้นในโพรงจมูก: อาการแพ้หรือผนังกั้นจมูกคด อาจจำกัดการไหลเวียนของอากาศผ่านจมูก ซึ่งบังคับให้คุณต้องหายใจทางปาก ทำให้เพิ่มโอกาสในการกรน

• จำกัดหรือหลีกเลี่ยงการดื่มแอลกอฮอล์และยาแก้แพ้ที่ทำให้ง่วง: ควรหลีกเลี่ยงเครื่องดื่มแอลกอฮอล์อย่างน้อย 4 ชั่วโมงก่อนนอน และแจ้งแพทย์เกี่ยวกับอาการกรนก่อนใช้ยาแก้แพ้ ยาเหล่านี้และแอลกอฮอล์กดระบบประสาทส่วนกลาง ทำให้กล้ามเนื้อผ่อนคลายมากเกินไป รวมถึงเนื้อเยื่อในลำคอด้วย

• หลีกเลี่ยงการรับประทานอาหารมื้อหนัก: ไม่ควรรับประทานอาหารประเภทผลิตภัณฑ์นมก่อนนอน

• เลิกสูบบุหรี่: สามารถลดอาการกรน พร้อมกับประโยชน์ต่อสุขภาพอื่นๆ อีกมากมาย

• ออกกำลังกายสม่ำเสมอ: เพื่อลดน้ำหนักและเพิ่มออกซิเจนให้กับสมอง

• นอนหลับให้เพียงพอและฝึกนิสัยการนอนให้เป็นเวลา:

• ผู้ที่มักมีปัญหานอนไม่หลับหรือพักผ่อนไม่เพียงพอมีแนวโน้มที่จะกรนได้ง่าย หากคุณฝึกนิสัยการนอนให้เป็นเวลาสม่ำเสมอ ร่างกายจะไม่เข้าสู่ภาวะอ่อนเพลียมากเกินไป ซึ่งจะช่วยลดอาการกรน

• อาบน้ำก่อนนอน: จะช่วยให้จมูกโล่งและหายใจสะดวกขึ้น ทำให้ลดเสียงกรนตลอดคืน

• เพิ่มความชื้นในห้องนอน: เนื่องจากความชื้นในห้องนอนต่ำจะทำให้ลำคอแห้ง และเป็นสาเหตุหนึ่งของการนอนกรนได้ง่าย

การรักษาอาการนอนกรน

วิธีการรักษาที่ไม่ใช้ยา

• มีหลายวิธีในการบำบัดภาวะนี้ ซึ่งวิธีที่ใช้กันอย่างแพร่หลายในครอบครัวคือ ให้คนใกล้ชิดช่วยเปลี่ยนท่านอนของผู้ป่วย จากการนอนหงายเป็นนอนตะแคง

• เน้นมาตรการปรับปรุงสุขภาพ เช่น การลดน้ำหนัก การลดปริมาณการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ และการเลิกสูบบุหรี่

การรักษาอาการนอนกรนระดับรุนแรง

หากมีอาการหยุดหายใจขณะหลับร่วมด้วย แผนการรักษาที่แพทย์แนะนำได้แก่:

• การบำบัดด้วยออกซิเจนหรือเครื่องช่วยหายใจแรงดันบวกต่อเนื่อง (CPAP): ผู้ป่วยจะต้องสวมหน้ากากแรงดันบนจมูกขณะนอนหลับ ซึ่งหน้ากากนี้จะเชื่อมต่อกับปั๊มอากาศขนาดเล็กที่ส่งอากาศผ่านทางเดินหายใจอย่างต่อเนื่อง วิธีนี้มีประสิทธิภาพเกือบ 100% แต่ไม่สะดวกเมื่อผู้ป่วยเดินทางหรืออยู่ในที่พักชั่วคราว

• อุปกรณ์สำหรับใช้ในช่องปาก: ประกอบด้วยอุปกรณ์จัดฟันที่ช่วยยกตำแหน่งของขากรรไกร ลิ้น และเพดานอ่อน เพื่อให้ทางเดินหายใจเปิดโล่ง หากเลือกใช้อุปกรณ์นี้ ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านทันตกรรมอย่างน้อยทุกหกเดือนในปีแรก และหลังจากนั้นอย่างน้อยปีละครั้ง เพื่อให้แน่ใจว่าอุปกรณ์เหมาะสมและสภาพสุขภาพไม่แย่ลง

• การผ่าตัด: ในกรณีที่ไม่ได้ผล ผู้ป่วยอาจได้รับการผ่าตัดขยายทางเดินหายใจส่วนลำคอ การฉีดโคนลิ้น โคนลิ้น การตัดต่อมทอนซิล หรือการตัดเนื้อเยื่อส่วนเกินในลำคอเพื่อเพิ่มการไหลเวียนของอากาศในทางเดินหายใจ วิธีการนี้มักทำให้ผู้ป่วยเจ็บปวดและแผลหายช้า

• การผ่าตัดด้วยเลเซอร์: สามารถแก้ไขข้อเสียของการผ่าตัดแบบดั้งเดิมได้ แต่คุณอาจต้องเข้ารับการรักษาหลายครั้งเพื่อกำจัดอาการกรนให้หายขาด

• การตัดเนื้อเยื่อด้วยคลื่นความถี่วิทยุ: ใช้คลื่นวิทยุความเข้มต่ำเพื่อลดขนาดเนื้อเยื่อในเพดานอ่อนและช่วยลดอาการกรน วิธีการนี้ทำให้เกิดความเจ็บปวดน้อยกว่าการผ่าตัดประเภทอื่น อย่างไรก็ตาม ประสิทธิภาพของวิธีการใหม่นี้ยังคงต้องมีการวิจัยเพิ่มเติม

• การฝังเพดานอ่อน: แผนการรักษาภาวะนี้ล่าสุดตามเทคโนโลยีของประเทศเยอรมนี สหรัฐอเมริกา และได้นำเข้ามาใช้ในบางประเทศในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เช่น สิงคโปร์ มาเลเซีย และประเทศไทย เรียกว่า “แผนการรักษา Pillar”

คำถามที่พบบ่อย

คำถาม: อาการนอนกรนเป็นอันตรายหรือไม่?

คำตอบ: หลายคนเชื่อว่าภาวะนี้เป็นเพียงปัญหาเล็กน้อย แต่จริงๆ แล้วอาจเป็นสัญญาณของปัญหาสุขภาพที่ร้ายแรงได้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งหากมีภาวะหยุดหายใจขณะหลับร่วมด้วย ภาวะนี้สามารถนำไปสู่โรคหลอดเลือดสมอง โรคหัวใจ ปัญหาความดันโลหิตสูง และทำให้คุณภาพการนอนหลับแย่ลง ควรปรึกษาแพทย์หากสงสัยว่าตนเองหรือคนใกล้ชิดมีอาการกรนผิดปกติ

คำถาม: การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมช่วยลดอาการนอนกรนได้อย่างไร?

คำตอบ: การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมบางอย่างสามารถช่วยลดอาการกรนได้ เช่น การลดน้ำหนัก การนอนตะแคง การหลีกเลี่ยงเครื่องดื่มแอลกอฮอล์และยาบางชนิดก่อนนอน การรักษาอาการภูมิแพ้หรือไซนัส การงดสูบบุหรี่ และการออกกำลังกายสม่ำเสมอ การเปลี่ยนแปลงเหล่านี้ช่วยให้ทางเดินหายใจเปิดกว้างขึ้นและลดการสั่นสะเทือนของเนื้อเยื่อ

คำถาม: เมื่อไหร่ที่ควรไปพบแพทย์เกี่ยวกับอาการนอนกรน?

คำตอบ: หากภาวะนี้ของคุณรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ หรือมีอาการอื่นๆ ร่วมด้วย เช่น มีช่วงหยุดหายใจเป็นพักๆ ในขณะหลับ ตื่นขึ้นมาพร้อมกับอาการสำลักหรือหายใจลำบาก ง่วงนอนมากผิดปกติในเวลากลางวัน หรือมีอาการปวดศีรษะตอนเช้า ควรไปพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัยอย่างละเอียด เพราะอาจเป็นสัญญาณของโรคหยุดหายใจขณะหลับ ซึ่งจำเป็นต้องได้รับการรักษาทางการแพทย์

บทความที่เกี่ยวข้อง

ภาวะทุพโภชนาการ: สัญญาณ อันตรายที่ควรใส่ใจเพื่อสุขภาพที่ดี30 พฤษภาคม 2026 นอนไม่หลับ: 5 สาเหตุ อาการ และวิธีรักษาให้หลับสบาย28 พฤษภาคม 2026

เครื่องมือสุขภาพ

คำนวณ BMI